Жывёлы з людзьмі даўно жывуць бок аб бок. З камфортам уладкаваліся хатнія гадаванцы, часта пародзістыя, але і дварнякі далёка не адыходзяць: каты і сабакі аддаюць перавагу забягаць у жылыя кварталы, ведаючы, што чуллівыя бабулькі пакінулі для іх перакус у пластыкавай тары. Зрэшты, колькі людзей, столькі і меркаванняў. Не ўсе гатовыя траціцца на ўтрыманне бездаглядных чатырохногіх. І добра, калі гаворка ідзе толькі пра абыякавасць. Нажаль, ёсць людзі з радыкальнымі поглядамі, хто не гатовы мірыцца з такім вось суседствам.
30 лістапада мінулага года ў мікрараёне Сокал валанцёры сутыкнуліся з парадам чалавечай жорсткасці. Некалькіх кацянят замкнулі ў нежылым доме і забілі выхады. Мінакі пачулі піск і выклікалі ратавальнікаў, якія вызвалілі звяроў. Але да фіналу гісторыі было далёка: на наступны дзень дошкі аказаліся на ранейшым месцы. Валанцёры зноў сабраліся і ўжо знайшлі вінаватага, яму, як высветлілася, проста надакучылі шумныя жывёліны. Супрацьстаянне працягнулася праз трое сутак, калі іншы мужчына выклікаў адлоў на аднаго з сабак. Да таго моманту чацвераногаму знайшлі ператрымку і павінны былі адвесці да часовага гаспадара, але шчаслівага канца не прадбачылася.
Да сумных наступстваў прыводзіць у тым ліку самавыгул. Асабліва ў прыватных сектарах гаспадары любяць адпускаць гадаванцаў на прагулку без нагляду. Так, сям’я Лукачыкаў страцілі аднаго ката, які трапіў пад машыну і згінуў, і ледзь не страціла другое кацянё: сусед кінуў у жывёлу камень і зламаў Няшы сківіцу. Хвастатая не з’яўлялася дома тры дні, але гаспадары знайшлі яе і змаглі выратаваць.
2023 у Беларусі аб’яўлены годам міру і стварэння. Але дабрыня пачынаецца з малога і залежыць ад нашых учынкаў. Мы вырашылі даведацца больш пра тых, хто займаецца выратаваннем і дапамагае жывёлам на бязвыплатнай аснове ў мікрараёне Сокал. Таццяна пачала дзейнасць валанцёра ў канцы мінулага года, калі ўбачыла на дарозе сабаку са шчанюкамі. З тых часоў жанчына выбаўляе з бяды не толькі сысуноў, але і птушак. А вось калега Таццяны Дынара займаецца валанцёрскай дзейнасцю больш за дзесяць гадоў
— У інфармацыйнай прасторы не так проста знайсці інфармацыю пра працу адловаў. Што гэта за служба і які лёс чакае жывёл, якія ўсё ж дагадзілі ў «чорныя спісы»?
— У адлову ёсць пэўны графік, супрацоўнікі прыязджаюць два разы на месяц, але калі паступае званок ад жыхароў таго ці іншага раёна, то расклад мяняецца. Працуюць дзве групы: нехта ловіць жывёл сеткамі, іншыя займаюцца адстрэлам. Пасля злоўленых вязуць у прытулак, дзе ўсё залежыць ад сітуацыі. Калі клеткі занятыя, звяроў усыпляюць адразу. Аднак валанцёры трымаюць кантакт з адловам: нам дасылаюць фота і інфармацыю аб катах і сабаках, якая аператыўна публікуецца ў супольнасцях. Калі неабыякавыя людзі паспяваюць забраць жывёл за адведзеныя пару гадзін, тады, як гаворыцца, місія завершана паспяхова. Але прытулак адлову гэта не рай, дзе чацвераногія могуць жыць доўгія гады, акружаныя клопатам і любоўю.
– Як пабудавана работа ратавальнікаў у мікрараёне Сокал, якімі рэсурсамі падтрымліваеце дзейнасць?
– З валанцёраў нас толькі двое: я і Дынара. Актыўна дапамагае яшчэ пяцёра жыхароў. У першую чаргу праводзім акцыі для стэрылізацыі і прышчэпак – ветэрынарныя клінікі робяць нам скідкі. Таксама займаемся ператрымкай у правераных людзей, купляем корм і лекі. Усё гэта магчыма ў тым ліку дзякуючы супрацоўніцтву са спецыялізаванымі магазінамі, дзе закупкі ажыццяўляюцца па аптовых цэнах. Раней мы планавалі ўтрыманне сабачага лагера, але з-за скаргаў жыхароў мікрараёна ён праіснаваў нядоўга.
– Мабыць, грамадскасць даведваецца пра тыя выпадкі здзекавання з жывёл, якія шырока асвятляюць СМІ. Але як часта гэта здараецца і ці атрымліваюць злачынцы пакаранне?
– Самым распаўсюджаным спосабам шкодніцтва можна назваць атручванне. Летась з-за сапсаванага корму загінулі кацяня і вож. Таксама мы знаходзілі павешаных жывёл. Вінаваты так і застаўся невядомым. Узнікаюць праблемы ў тым ліку з ператрымкай, таму людзі ў гэтай рабоце павінны быць праверанымі. Напрыклад, у маі ў Высокіх Лядах быў знойдзены цэлы сабачы магільнік, які арганізавала гаспадыня гадавальніка. Афіцыйна знайшлі трыццаць загінуўшых звяроў, якія выжылі разабралі неабыякавыя мінчане. Як вы і сказалі, толькі дзякуючы агалосцы злачынца панесла пакаранне. І ўсё ж у лепшым выпадку ўсё заканчваецца штрафам, што, на мой погляд, неадпаведна забойству жывёлы. Сёння мы займаемся выратаваннем сабакі з прастрэленай лапай ля аэрапорта. Жывёла дзікая, да людзей не ідзе. Плануем купіць седатыўнае, таму што іншага выхаду няма. Дзякуючы інфаполю, зноў жа, дапамагае шмат людзей.
— Хтосьці дапамагае і не застаецца абыякавым. Але, напэўна, ёсць выпадкі, калі дзейнасці валанцёраў перашкаджаюць?
— Жыхары выклікаюць адлоў, гэта перашкаджае больш за ўсё. Як у выпадку з сабакам у мікрараёне Сокал: жывёлу былі гатовы ўзяць на ператрымку, але з-за старонняга ўмяшання ўсё пайшло не па плане. Каб выратаваць звяроў, мы часта адводзім іх на шпацыр у лес ці палохаем. Але наступствы не з лепшых: пасля цяжка вярнуць давер падапечных. Зрэшты, так мы таксама ратуем іх ад адстрэлу ці трапленні ў прытулак адлову.
— Вы супрацоўнічаеце з пэўнымі ветэрынарнымі клінікамі. У першую чаргу з-за цаны або якасці абслугоўвання?
— У нас няма вялікіх сум у карыстанні, таму важныя абодва фактары. Аднак я добра памятаю выпадак, калі хірург бег па калідоры з хаскі на руках, у сабакі было распораны жывот. Жывёла атрымалася выратаваць. Пасля гэтага мы толькі да такіх лекараў і звяртаемся. У рэшце, ратаваць жыцці – гэта пра пакліканне.
— Прапаную скончыць парадай.
— Будзьце чалавечней. У кожнай жывёлы свае асаблівасці характару, прама як у нас з вамі. Не злуйцеся і не патрабуйце ад звяроў немагчымага, але галоўнае не будзьце жорсткія ў адносінах да тых, хто слабейшы за вас.
Са з’яўленнем сацсетак дапамога маленькім сябрам стала больш даступнай. Хтосьці пераводзіць грошы прыватным і дзяржаўным прытулкам, з’яўляюцца добраахвотнікі ў асобных раёнах, якія таксама ладзяць збор сродкаў або прадуктаў. Ёсць цэлыя YouTube каналы, прысвечаныя выратаванню і перадачы кінутых улюбёнцаў. Напрыклад, беларускі канал SANISHOW паказвае працэс лячэння катоў ад розных захворванняў, кляшчоў і вошай. Таксама тут расказваюць, як адбываецца прывыканне да хатняй атмасферы і кармленне, вяртанне даверу. Пад кожным відэа пакінута спасылкі, каб жадаючыя маглі ўзяць малога да сябе.
Любіце жывёл, не кідайце іх. Яны такія ж, як і мы, толькі меншыя і не могуць пайсці на працу, каб аплаціць сабе жыллё. Набываючы любімца, заўсёды памятайце, што «мы ў адказе за тых, каго прыручылі».
